Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

findycoach.gr

Η Τέχνη του απαραίτητου κενού

Όταν το «ΟΧΙ» δημιουργεί χώρο για ανάσα

Ζούμε σε μια εποχή που έχει συνδέσει την πληρότητα με το γεμάτο.

Γεμάτο πρόγραμμα.
Γεμάτη ατζέντα.
Γεμάτη λίστα υποχρεώσεων.
Γεμάτο μυαλό.

Συχνά μετράμε την αξία και την αποτελεσματικότητά μας με βάση το πόσα προλάβαμε, πόσο γρήγορα ανταποκριθήκαμε και πόσους διαφορετικούς ρόλους καταφέραμε να υπηρετήσουμε μέσα στην ίδια ημέρα.

Η ξεκούραση αντιμετωπίζεται σαν επιβράβευση που πρέπει πρώτα να κερδίσουμε. Ο ελεύθερος χρόνος σαν κενό που πρέπει αμέσως να καλυφθεί. Και το «όχι» σαν μια λέξη που μπορεί να απογοητεύσει, να δημιουργήσει απόσταση ή να μας κάνει να φανούμε λιγότερο διαθέσιμοι.

Κι όμως, ίσως η ζωή μας να μη χρειάζεται πάντα περισσότερα.

Ίσως αυτό που πραγματικά χρειαζόμαστε είναι λιγότερος θόρυβος, λιγότερες υποχρεώσεις και περισσότερος χώρος.

Όχι ένας άδειος χώρος που προκαλεί αμηχανία, αλλά ένας απαραίτητος χώρος μέσα στον οποίο μπορούμε να αναπνεύσουμε, να αισθανθούμε, να σκεφτούμε και να ακούσουμε ξανά τον εαυτό μας.

Αυτός είναι ο απαραίτητος κενός χώρος.

Όταν ακούμε τη λέξη «κενό» ή ακόμα καλύτερα τη λέξη «αφαίρεση», συχνά τη συνδέουμε με στέρηση.

Τι θα χάσω;
Ποιον θα απογοητεύσω;
Τι μπορεί να συμβεί αν δεν είμαι παντού και διαθέσιμος για όλα;

Στην πραγματικότητα, η συνειδητή αφαίρεση δεν έχει στόχο να μικρύνει τη ζωή μας. Έχει στόχο να της δώσει χώρο να απλωθεί προς την κατεύθυνση που έχει νόημα για εμάς.

Όπως ένα δωμάτιο γεμάτο αντικείμενα δυσκολεύει την κίνηση, έτσι και μια καθημερινότητα γεμάτη υποχρεώσεις, πληροφορίες και προσδοκίες δυσκολεύει την εσωτερική μας κίνηση.

Δεν υπάρχει χώρος για παύση, επεξεργασία, αυθορμητισμό ή μια νέα ιδέα.

Η αφαίρεση, επομένως, δεν είναι απαραίτητα παραίτηση. Είναι διάκριση.

Είναι η ικανότητα να αναγνωρίζουμε τι αξίζει να παραμείνει και τι καταλαμβάνει χώρο χωρίς να εξυπηρετεί πλέον τη ζωή που θέλουμε να δημιουργήσουμε.

Όμως για πολλούς ανθρώπους η  «αφαίρεση»  ή το να πουν «όχι» συνοδεύεται από ενοχή.

Μπορεί να φοβόμαστε ότι θα χαρακτηριστούμε δύσκολοι, αγενείς, αδιάφοροι ή εγωιστές. Μπορεί να έχουμε μάθει ότι η καλοσύνη σημαίνει διαρκής διαθεσιμότητα. Έτσι, λέμε «ναι» ενώ μέσα μας νιώθουμε πίεση, κούραση ή αντίσταση.

Κάθε «ναι», όμως, έχει ένα κόστος.

Όταν λέμε «ναι» σε μία ακόμη υποχρέωση, ίσως λέμε «όχι» στην ξεκούρασή μας.
Όταν λέμε «ναι» από φόβο μήπως απογοητεύσουμε κάποιον, ίσως λέμε «όχι» σε μια δική μας ανάγκη.
Όταν λέμε «ναι» σε κάτι που δεν μας εκφράζει πια, ίσως στερούμε χρόνο από κάτι που πραγματικά μας εξελίσσει.

Το συνειδητό «όχι» δεν είναι απόρριψη του άλλου. Είναι αναγνώριση των ορίων μας.

Δεν λέει:

«Δεν είσαι σημαντικός».

Λέει:

«Ο χρόνος, η ενέργεια και η προσοχή μου είναι πολύτιμα και χρειάζεται να τα διαχειριστώ με συνειδητότητα».

Ένα καθαρό και ευγενικό «όχι» μπορεί να είναι πιο ειλικρινές από ένα κουρασμένο, βιαστικό ή γεμάτο δυσαρέσκεια «ναι».

Στον αντίποδα, όταν καταφέρνουμε να πούμε όχι, παρατηρούμε κάτι άλλο….το πρόγραμμά μας αδειάζει, έρχονται άλλα προβλήματα…… και νιώθουμε άβολα.

Η σιωπή μάς φέρνει πιο κοντά στις σκέψεις μας. Η παύση μπορεί να αναδείξει συναισθήματα που η διαρκής δραστηριότητα κρατούσε στο περιθώριο. Ένα κενό απόγευμα ίσως μας κάνει να αναρωτηθούμε:

«Και τώρα τι πρέπει να κάνω;»

Η ίδια η ερώτηση δείχνει πόσο βαθιά έχουμε συνδέσει την ύπαρξή μας με την παραγωγικότητα.

Δεν χρειάζεται, όμως, κάθε στιγμή να έχει εμφανές αποτέλεσμα.

Ο κενός χρόνος δεν είναι χαμένος χρόνος. Είναι χρόνος κατά τον οποίο το μυαλό χαλαρώνει, οι εμπειρίες καταλαγιάζουν και οι εσωτερικές ανάγκες γίνονται πιο ευδιάκριτες.

Η φαντασία χρειάζεται χώρο.
Η έμπνευση χρειάζεται ησυχία.
Η δημιουργικότητα χρειάζεται χρόνο χωρίς αυστηρό προορισμό.

Δεν μπορούμε να απαιτούμε από τον εαυτό μας να παράγει συνεχώς ιδέες, λύσεις και απαντήσεις, όταν δεν του προσφέρουμε ποτέ το απαραίτητο περιθώριο για να συνδεθεί, να παρατηρήσει και να ανανεωθεί.

Το «λευκό διάστημα» της ζωής

Σε ένα κείμενο, το λευκό διάστημα γύρω από τις λέξεις δεν είναι περιττό. Είναι αυτό που κάνει το κείμενο ευανάγνωστο.

Χωρίς κενά, ακόμη και οι πιο όμορφες λέξεις κουράζουν.

Το ίδιο συμβαίνει και στη ζωή μας.

Οι δραστηριότητες, οι άνθρωποι, οι στόχοι και οι εμπειρίες μπορεί να είναι σημαντικοί. Όταν όμως δεν υπάρχει χώρος ανάμεσά τους, μετατρέπονται σε μία αδιάκοπη ακολουθία απαιτήσεων.

Το προσωπικό μας «white space» μπορεί να είναι:

  • ένα πρωινό χωρίς βιασύνη,
  • λίγα λεπτά χωρίς οθόνη,
  • μια βόλτα χωρίς συγκεκριμένο προορισμό,
  • ένα απόγευμα χωρίς κοινωνικές υποχρεώσεις,
  • μια παύση πριν απαντήσουμε σε ένα αίτημα,
  • η απόφαση να μην καλύψουμε αμέσως κάθε κενό του ημερολογίου μας.

Το κενό αυτό δεν χρειάζεται να είναι μεγάλο για να είναι ουσιαστικό. Χρειάζεται, όμως, να είναι προστατευμένο.

Γιατί, αν δεν προστατεύσουμε εμείς τον διαθέσιμο χώρο μας, κάτι άλλο θα βρεθεί γρήγορα για να τον καταλάβει.

Minimalism of Life

Ο μινιμαλισμός της ζωής δεν σημαίνει ότι πρέπει να ζούμε με αυστηρούς κανόνες ή να απορρίψουμε όσα αγαπάμε.

Σημαίνει να αναρωτηθούμε:

Τι θέλω πραγματικά να έχει χώρο στη ζωή μου;

Δεν αφορά μόνο τα αντικείμενα που έχουμε στο σπίτι μας. Αφορά επίσης:

  • τις υποχρεώσεις που αναλαμβάνουμε,
  • τις πληροφορίες που καταναλώνουμε,
  • τις σχέσεις στις οποίες επενδύουμε,
  • τις προσδοκίες που προσπαθούμε να εκπληρώσουμε,
  • τις σκέψεις που επαναλαμβάνουμε,
  • τους στόχους που συνεχίζουμε να κυνηγάμε από συνήθεια.

Το «λιγότερο» δεν είναι ο τελικός στόχος. Ο στόχος είναι το πιο συνειδητό.

Δεν αφαιρούμε απλώς για να αδειάσουμε. Αφαιρούμε για να ξεχωρίσουμε τι έχει αξία.

Πρακτική 1: Η απογραφή του «περιττού»

Πάρε ένα φύλλο χαρτί και χώρισέ το σε τέσσερις ενότητες:

  1. Υποχρεώσεις
  2. Συνήθειες
  3. Ψηφιακός θόρυβος
  4. Εσωτερικές προσδοκίες

Κατέγραψε όσα γεμίζουν κάθε ενότητα και αναρωτήσου:

  • Τι μου προσφέρει ενέργεια;
  • Τι με εξαντλεί;
  • Τι κάνω επειδή το επιλέγω;
  • Τι κάνω μόνο από συνήθεια ή ενοχή;
  • Τι δεν εξυπηρετεί πλέον τη ζωή μου;
  • Τι θα συνέβαινε αν το έκανα λιγότερο συχνά;
  • Τι θα συνέβαινε αν σταματούσα να το κάνω εντελώς;

Στόχος δεν είναι να διαγράψεις αμέσως οτιδήποτε σε δυσκολεύει. Στόχος είναι να δεις καθαρά τι καταλαμβάνει τον χρόνο και την προσοχή σου.

Η επίγνωση προηγείται της αφαίρεσης.

Πρακτική 2: Η παύση πριν από το «ναι»

Πριν απαντήσεις θετικά σε ένα νέο αίτημα, δοκίμασε να μην απαντήσεις αμέσως.

Μπορείς να πεις:

  • «Θα ήθελα λίγο χρόνο να δω το πρόγραμμά μου και θα επανέλθω».
  • «Σε ευχαριστώ που με σκέφτηκες. Χρειάζομαι λίγο χρόνο πριν απαντήσω».
  • «Θέλω να ελέγξω αν μπορώ να το αναλάβω με τον χρόνο και την προσοχή που χρειάζεται».

Στη συνέχεια, ρώτησε τον εαυτό σου:

  • Θέλω πραγματικά να πω «ναι»;
  • Έχω τον χρόνο και την ενέργεια που απαιτεί αυτό;
  • Σε τι θα χρειαστεί να πω «όχι» αν δεσμευτώ;
  • Απαντώ από επιθυμία ή από φόβο;
  • Αν δεν φοβόμουν την απογοήτευση του άλλου, τι θα επέλεγα;

Η παύση δημιουργεί απόσταση ανάμεσα στο αίτημα και στην αυτόματη αντίδρασή μας. Μέσα σε αυτή την απόσταση μπορεί να εμφανιστεί μια πιο συνειδητή επιλογή.

Πρακτική 3: Ένα μικρό «όχι» την εβδομάδα

Δεν χρειάζεται να ξεκινήσεις με μεγάλες αλλαγές.

Επίλεξε κάθε εβδομάδα ένα μικρό «όχι»:

  • όχι σε μία ειδοποίηση,
  • όχι σε μία υποχρέωση που δεν είναι απαραίτητη,
  • όχι σε μία ακόμη ώρα μπροστά στην οθόνη,
  • όχι στην ανάγκη να απαντήσεις αμέσως,
  • όχι στην τελειότητα,
  • όχι σε κάτι που έχει πάψει να σε εκφράζει.

Στη συνέχεια, παρατήρησε:

Τι δημιουργήθηκε στη θέση αυτού που αφαίρεσα;

Ίσως εμφανίστηκε χρόνος.
Ίσως ανακούφιση.
Ίσως λίγη ενοχή.
Ίσως περισσότερη ενέργεια.
Ίσως μια ανάγκη που μέχρι τώρα δεν ακουγόταν.

Μην κρίνεις αυτό που θα εμφανιστεί. Απλώς παρατήρησέ το.

Πρακτική 4: Το ραντεβού με το κενό

Κλείσε στο ημερολόγιό σου ένα μικρό χρονικό διάστημα χωρίς συγκεκριμένη δραστηριότητα.

Όχι για να οργανωθείς.
Όχι για να απαντήσεις σε μηνύματα.
Όχι για να ολοκληρώσεις κάτι που εκκρεμεί.

Αυτός ο χρόνος μπορεί να είναι είκοσι λεπτά, μία ώρα ή ένα ελεύθερο απόγευμα. Το ζητούμενο δεν είναι η διάρκειά του, αλλά το να μην τον μετατρέψεις σε ακόμη μία υποχρέωση αυτοβελτίωσης.

Άφησε τον εαυτό σου να επιλέξει εκείνη τη στιγμή τι χρειάζεται.

Ίσως να περπατήσει.
Ίσως να καθίσει στη σιωπή.
Ίσως να γράψει.
Ίσως να μην κάνει απολύτως τίποτα.

Η πρόκληση δεν είναι να αξιοποιήσεις το κενό. Είναι να επιτρέψεις στο κενό να υπάρξει.

Μία άσκηση coaching: Αν αφαιρούσα ένα πράγμα…

Ολοκλήρωσε αυθόρμητα τις παρακάτω φράσεις:

  • Αν αφαιρούσα μία υποχρέωση από την εβδομάδα μου, θα ήταν…
  • Αν σταματούσα να προσπαθώ να ικανοποιώ μία προσδοκία, αυτή θα ήταν…
  • Αν περιόριζα μία πηγή θορύβου, θα επέλεγα…
  • Αν προστάτευα περισσότερο την ενέργειά μου, θα έλεγα «όχι» σε…
  • Ο χώρος που θα δημιουργούνταν θα μου επέτρεπε να…
  • Αυτό που θέλω να έχει περισσότερο χώρο στη ζωή μου είναι…

Τώρα διάλεξε μία μόνο απάντηση και μετέτρεψέ την σε μικρή, εφαρμόσιμη κίνηση.

Όχι σε ένα μεγαλεπήβολο σχέδιο.

Σε μία πράξη που μπορείς να ξεκινήσεις μέσα στις επόμενες ημέρες.

Το κενό δεν χρειάζεται να αποδείξει την αξία του

Ακόμη και όταν επιλέγουμε να ξεκουραστούμε, μπορεί να προσπαθούμε να κάνουμε την ξεκούρασή μας «παραγωγική».

Να διαβάσουμε κάτι χρήσιμο.
Να ακούσουμε ένα εκπαιδευτικό podcast.
Να οργανώσουμε την επόμενη εβδομάδα.
Να επιστρέψουμε πιο αποδοτικοί.

Όμως ο κενός χρόνος δεν χρειάζεται να δικαιολογείται από όσα θα παράγουμε αργότερα.

Έχει αξία επειδή είμαστε άνθρωποι και όχι μηχανές διαρκούς απόδοσης.

Το δικαίωμα στην παύση δεν εξαρτάται από το αν ολοκληρώσαμε όσα είχαμε προγραμματίσει. Η ανάσα δεν είναι ανταμοιβή. Είναι ανάγκη.

Η ερώτηση δεν είναι «Πόσα ακόμη μπορώ;»

Για χρόνια ίσως μάθαμε να ρωτάμε:

«Πόσα ακόμη μπορώ να χωρέσω;»

Μπορούμε να δοκιμάσουμε μια διαφορετική ερώτηση:

«Τι χρειάζεται να αφαιρέσω, ώστε να υπάρχει χώρος για αυτό που πραγματικά έχει σημασία;»

Η εξέλιξη δεν προκύπτει πάντα από την προσθήκη ενός νέου στόχου, μιας νέας συνήθειας ή μιας ακόμη προσπάθειας.

Μερικές φορές αρχίζει όταν αφήνουμε κάτι κάτω.

Όταν σταματάμε να κρατάμε ρόλους που δεν μας ανήκουν.
Όταν αποδεσμευόμαστε από προσδοκίες που μας στενεύουν.
Όταν προστατεύουμε τον χρόνο μας χωρίς να απολογούμαστε διαρκώς.
Όταν επιτρέπουμε στον εαυτό μας να υπάρχει χωρίς να αποδεικνύει συνεχώς την αξία του.

Το «όχι» δεν κλείνει πάντα μια πόρτα.

Μερικές φορές ανοίγει ένα παράθυρο.

Και μέσα από αυτό τ ο παράθυρο μπορεί να μπει λίγος αέρας, λίγη σιωπή και αρκετός χώρος για να ακούσουμε ξανά τη δική μας φωνή.

Σε τι χρειάζεται να πεις σήμερα ένα συνειδητό «όχι», ώστε να μπορέσεις να πεις ένα πιο ουσιαστικό «ναι» στη ζωή σου;

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *